Wakacje Grecja

Starożytność

Dwa czynniki geograficzne wywarły silny wpływ na rozwój starożytnej cywilizacji greckiej: góry i morze. Z jednej strony, granice naturalne podzieliły kraj na setki niezależnych państw-miast mających własne formy rządu. Z drugiej, sąsiedztwo morza sprawiło, że Hellenowie byli wspaniałymi podróżnikami i kupcami, dzięki czemu mogli wymieniać towary i idee z innymi ludami świata śródziemnomorskiego. Bliski Wschód i Egipt wywarły wpływ na powstanie wczesnych mitów greckich, które znalazły wyraz najpierw w poezji epickiej, a później w dramacie i wszystkich rodzajach sztuk plastycznych. Ziemia grecka obfitowała też w marmur i glinę, z których wznoszono świątynie oraz wykonywano rzeźby i ceramikę, stanowiące główne źródło naszych wyobrażeń na temat antycznej kultury tego kraju.

Greckie wybrzeża Morza Egejskiego widziały wykształcenie się pierwszych zaawansowanych europejskich cywilizacji – minojskiej oraz mykeńskiej. Wkrótce na Peloponezie i w dzisiejszej Grecji Środkowej, a także na wyspach Morza Jońskiego i Egejskiego wyrosło wiele państw-miast (polis), każde mające własny rząd i prawa. Miasta jednoczyły się z dwoma najważniejszymi – Atenami i Spartą, aby odepchnąć wówczas najpotężniejszego wroga – Persów. Gdy odepchnięto wroga, pojawiły się pierwsze konflikty między polis, zakończone wojną peloponeską. W przeciągu jednego stulecia Grecy zostali zjednoczeni pod berłem Filipa II. Miał on jednak wielu wrogów i został zamordowany. Po jego śmierci władzę nad Grekami przejął jego syn Aleksander. Aleksander zwyciężył Persów ponownie, jednocząc Grecję z Bliskim Wschodem. Po śmierci przywódcy hellenistyczne imperium rozpadło się.

W 146 r. p.n.e. Półwysep Bałkański i wyspy greckie zostały zajęte przez Rzymian. Nie przerwało to rozwoju greckiej kultury, chociaż na długo przerwało polityczną niezależność regionu. Grecja stała się rzymską prowincją, a jej kultura stopniowo zaczęła wpływać na kulturę rzymską. Następnie od 395 jako część cesarstwa wschodniorzymskiego weszła w skład cesarstwa bizantyjskiego.

Średniowiecze

W średniowieczu, w granicach Cesarstwa Bizantyjskiego, w państwie tym, będącym spadkobiercą cesarstwa rzymskiego, dominował język (od VIII w urzędowy) i kultura grecka. Ostatni cesarz – Konstantyn XI Dragazes – zginął 29 maja 1453 podczas obrony Konstantynopola.

• 1054 – Wielka schizma wschodnia
• 1082 – Wenecja uzyskuje prawo wolnego handlu
• 1096 – pierwsza wyprawa krzyżowa
• 1204–1261 – Cesarstwo Nicejskie
• 1261–1453 – odrodzenie Cesarstwa Bizantyjskiego

Historia nowożytna

17 marca 1821 wybuchło gwałtowne powstanie antytureckie, najpierw w okręgu Mani, na półwyspie Peloponez. 25 marca 1821, arcybiskup Patras – Germanos, wezwał wszystkich Greków do walki o wyzwolenie narodowe. Stąd 25 marca jest obecnie świętem narodowym, jednym z dwóch oficjalnych (drugie to dzień „Nie!” – 28 października, rocznica odrzucenia ultimatum Mussoliniego). Powstanie to, po krwawych ofiarach, następnie po uzyskaniu pomocy Anglii, Francji i Rosji, w 1830 r. doprowadziło do odzyskania niepodległości przez niewielką część Grecji.

Znacznie później, w wyniku wojny z imperium osmańskim w roku 1897 oraz wojen bałkańskich, przyłączone zostały Kreta, Epir, oraz Macedonia z Salonikami. W czasie I wojny światowej Grecja długo była neutralna, dopiero 27 czerwca 1917 roku przeszła na stronę państw ententy, choć król Konstantyn I Glücksburg przejawiał silne tendencje proniemieckie, za co został zdetronizowany. Przegrana państw centralnych, w tym imperium osmańskiego oraz pogromy i ludobójstwo ludności prawosławnej w Turcji, otworzyły przed rządem w Atenach szansę realizacji haseł Wielkiej Idei, czyli zjednoczenia Greków w ramach jednego państwa, nawiązującego do tradycji monarchii bizantyńskiej i ze stolicą w Konstantynopolu. Pod wpływem tej idei rządy Grecji podjęły kolejne decyzje o zajęciu rejonu dawnej Jonii, a następnie także o kontynuacji grecko-tureckiej wojny. Z upoważnienia państw Ententy, wojska greckie zajęły wtedy okręg Smyrny, o którego przyszłości zdecydować miało referendum. Turcja nie uznała zmiany granic, kontynuując starcia. Grecy zdecydowali wtedy o ofensywie w głąb Anatolii, zakończonej klęską i kolejnymi, licznymi pogromami ludności prawosławnej w Azji Mniejszej. Zawarty w 1923 r. w Lozannie traktat pokojowy zatwierdzał wymianę ludności między Grecją a Turcją wg kryterium wyznawanej religii^[1]. W 1924 r. proklamowano republikę, a w 1935 r. przywrócono monarchię. W obydwu wojnach światowych Grecy walczyli po stronie aliantów.

Okres Osmański

• 1540–1570 – rządy otomańskie w Grecji
• 1645–1669 – wojny wenecko-tureckie
• 1687 – Wenecja odzyskuje Peloponez, ostrzelanie Partenonu
• 1715 – Turcy ponownie zdobywają Peloponez
• 1769–1770 wojna turecko-rosyjska

Walka o niepodległość

• 1800 – powstanie Republiki Heptenezu
• 1821 – 17 marca mieszkańcy prowincji Półwysep Mani, na Peloponezie, rozpoczynają powstanie antytureckie. 25 Marca, arcybiskup Patras, Germanos ogłasza: Eleftheria i thanatos! (gr. Wolność albo śmierć!)^[1] Powstańcy składają przysięgę.
• 1827 – Bitwa pod Navarino – klęska floty turecko-egipskiej

Grecja niepodległa

• 1830 – 3 lutego konferencja londyńska przyznaje Grecji pełną niepodległość
• 1832 – wstępuje na tron król Otton

1 lutego 1832 historia wyniosła księcia bawarskiego Ottona Wittelsbacha na tron Grecji. Król Ludwik Bawarski, ojciec Ottona, uzyskał zapewnienie, że nowy król Grecji będzie posiadał silną, dominującą pozycję w nowym państwie greckim. Panowanie Ottona I Wittelsbacha trwało do 24 października 1862. W pierwszym okresie swego panowania, w latach 1833-1843 Otton I Wittelsbach rządził w sposób absolutny. Cała władza ustawodawcza i wykonawcza skupiła się w rękach młodego króla. Także władza sądownicza była sprawowana w imieniu króla. Król nie był odpowiedzialny przed Narodem – jak stanowiła grecka konstytucja. Podstawowy kierunek polityki zagranicznej zamyka się w ramach idei megali.

• 1834 – Ateny zostają stolicą Grecji
• 1837 – Powstaje Uniwersytet Ateński

W 1839 r. zaczął narastać w Grecji kryzys ekonomiczny i polityczny. Bieda, niezadowolenie społeczne spowodowane epizodem kreteńskim i nielegalna działalność partii politycznych powodowały rosnące niezadowolenie wielkich mocarstw Wielkiej Brytanii, Francji i Rosji – gwarantów niepodległości i konstytucji Grecji. Wzmogły one swoje wysiłki aby zmienić tę sytuację. 3 września 1843 komendant stołecznego garnizonu, pułkownik kawalerii Dimitrios Kallergis stanął na czele rebelii. Dowodzony przez niego oddział kawalerii dotarł pod gmach pałacu królewskiego i zażądał przywrócenia konstytucji. Wsparty przez inne oddziały wojskowe i mieszkańców Aten, uzyskał zapewnienie Ottona I Wittelsbacha o przywróceniu praw konstytucyjnych w Grecji. Okres absolutyzmu w Grecji uległ zakończeniu, rozpoczął się zaś okres monarchii konstytucyjnej.

• 1863 – wstępuje na tron Jerzy I Glücksburg
• 1864 – przyłączenie Wysp Jońskich

Wilhelm – Jerzy Glücksburg urodził się w Kopenhadze 24 grudnia 1845. 30 marca 1863 w wieku niespełna 18 lat został intronizowany jako król Grecji Jerzy I Glücksburg. Jednym z warunków jakie zobowiązały się wypełnić trzy wielkie mocarstwa był zwrot Wysp Jońskich (w 1864 r. Anglia zwraca Grecji ten archipelag) oraz wypłacenie sumy 25000 funtów rocznego „odszkodowania” w przypadku detronizacji króla. Król Jerzy I Glücksburg okazał się władcą o wiele bardziej elastycznym od swego poprzednika Ottona I Wittelsbacha. Konstytucja z 1864 r. znacznie ograniczyła zakres władzy królewskiej, dając duże uprawnienia wybieranemu w wyborach Parlamentowi. W zamian Grecja zobowiązała się powstrzymywać greckie rewolty na terenach zajmowanych przez wciąż potężną Turcję. Król Jerzy I Glücksburg wkrótce włączył się aktywnie do polityki greckiej, opanował język grecki, wizytował wszystkie, nawet odległe, tereny państwa. Widział ogromną nędzę i zacofanie swego nowego królestwa. W 1867 r. w Pałacu Zimowym w Petersburgu Jerzy I Glücksburg poślubił córkę Wielkiego Księcia Konstantego, piętnastoletnią Olgę. Dziewięć miesięcy później nowa królowa grecka wydała na świat następcę tronu, Konstantyna I Glücksburga. Konstantyn będzie najstarszym z siedmioosobowego potomstwa króla (pięciu chłopców, dwie dziewczynki). Rodzina królewska zamieszkiwała w pałacu Tatoi 15 mil na północ od Aten. Król stał się w przeciągu kilku lat arbitrem i autorytetem w polityce greckiej.

• 1881 – przyłączenie Tesalii i części Epiru

W 1878 r. wielkie mocarstwa europejskie na kongresie w Berlinie zadecydowały o zwrocie Grecji Tesalii. Grecja odzyskała ją od Turcji w 1881 r. Lata 1880–1890 stanowił dla Grecji okres rozwoju gospodarczego i społecznego. Budowane były drogi i linie kolejowe, rozkwit przeżywała flota i handel morski. Rozwijało się szkolnictwo i inne funkcje socjalne państwa.

• 1892 – otwarcie Kanału Korynckiego
• 1896 – pierwsza nowożytne igrzyska olimpijskie w Atenach z inicjatywy Pierre’a de Coubertina
• 1896 – powstanie na Krecie
• 1897 – wojna grecko-turecka, klęska Grecji, lecz na żądanie mocarstw Kreta otrzymuje autonomię

W 1897 r., w czasie rewolty antytureckiej na Krecie Grecja wysłała militarne wsparcie powstańcom. Kilka miesięcy później wybuchło powstanie w Macedonii. 17 kwietnia wybuchła wojna z Turcją. Siły greckie na Krecie, dowodzone przez drugiego syna króla Jerzego Glücksburga poniosły liczne porażki. Porażki doznała też armia powstańcza w Macedonii dowodzona przez następcę tronu Konstantyna I Glücksburga. Turcja wspierana przez Niemcy zagroziła integralności Grecji. Rosja i Anglia podjęły szeroką akcję dyplomatyczną, która doprowadziła do zakończenia walk i zawarcia rozejmu. Mocarstwa zadecydowały o ustanowieniu niezależnego rządu Krety oraz urzędu Wysokiego Komisarza – sprawowanego przez Greka. Król utracił wiele ze swej popularności i odsunął się od aktywnej polityki.

Lata 1901–1940

W 1909 r. grupa młodych oficerów nazywających się Liga Militarną (Wojskową) zorganizowała pokojowy bunt w armii. Bunt ten stanowił protest przeciwko politycznej stagnacji i trudnościom ekonomicznym w kraju. Oficerowie prosili o przejęcie roli lidera politycznego przez dynamicznego polityka z Krety Eleftheriosa Wenizelosa. Parlament uległ presji Ligi i wprowadził do konstytucji zmiany wzmacniające pozycję premiera.

W 1910 r. Eleftherios Wenizelos stanął na czele rządu greckiego. W przeciągu kilku lat zainicjował głębokie reformy w ekonomii, służbach cywilnych i armii. Posiadał też pełne poparcie króla Jerzego I Glücksburga.

Grecja pod rządami Wenizelosa dołączyła do sojuszu Bułgarii, Serbii i Czarnogóry przeciwko Turcji. Skutkiem tych działań były dwie wojny bałkańskie w latach 1912 i 1913. W pierwszej wojnie bałkańskiej w 1912 r. sojusznicy pokonali Turcję, wypierając ją prawie z całego europejskiego terytorium. Konstantyn I Glücksburg został szefem Sztabu Generalnego – głównodowodzącym armii. Zwycięska Grecja uzyskała rozległe terytoria na północy (Epir), wschodzie i zachodzie kraju (m.in. duże miasta Saloniki i Janinę). W wyniku porozumienia pokojowego w Londynie utworzono niepodległą Albanię. W drugiej wojnie bałkańskiej niezadowolone z wyników ww. porozumienia Grecja i Serbia (oba państwa były zainteresowane w uzyskaniu albańskich terytoriów nad wybrzeżem Adriatyku) starły się z inspirowaną przez Austro-Węgry Bułgarią. W późniejszej fazie wojny (od lipca 1913) na Bułgarię uderzyły także Rumunia i Turcja. Zagrożona z trzech stron Bułgaria skapitulowała. Grecja uzyskała od Bułgarii południową część Macedonii z dużym portem Kawala. W tym samym roku Grecja przejmuje całkowitą kontrolę nad Kretą i większością wysp na Morzu Egejskim.

Na początku 1913 r. król Jerzy I Glücksburg oznajmił, że w 50 rocznicę objęcia tronu, w październiku, abdykuje na rzecz Konstantyna I Glücksburga. 18 marca król udał się w towarzystwie adiutanta na spacer do portu w Salonikach. W drodze powrotnej odwiedził kawiarnię, w której czekał uzbrojony szaleniec. Postrzelony w plecy król zmarł na miejscu, a zamachowiec został pochwycony (popełnił samobójstwo w czasie procesu).

W 1913 na tron wstąpił Konstantyn I Glücksburg, który w 1917 abdykował z powodu przystąpienia Grecji do państw ententy. 12 czerwca 1917 królem Grecji został Aleksander I. Zachęcony wynikiem wojny światowej premier Wenizelos doprowadza w 1919 roku do wojny z Turcją. 10 sierpnia 1920 r. w podparyskim Sèvres zostaje zawarty traktat pokojowy pomiędzy pokonaną Turcją, a zwycięską Ententą. Na jego mocy Grecja odzyskała prawie całą Trację, jednakże bez stołecznego Konstantynopola. Ponadto uzyskała ona prawo do pięcioletniej okupacji greckojęzycznej części Jonii – rejonu Smyrny. Mocarstwa nałożyły na Grecję obowiązek dopuszczenia tam lokalnego parlamentu, który po pięciu latach miałby się wypowiedzieć o dalszej przynależności tego terytorium. 25 października 1920 umiera król Aleksander I, na tron powraca Konstantyn I Glücksburg. W 1922 abdykuje Konstantyn I Glücksburg a na tron wstępuje Jerzy II Glücksburg. Próba siłowego wprowadzenia Wielkiej Idei w życie i zdobycia Azji Mniejszej zakończyła się klęską armii greckiej oraz kolejnym, w ciągu kilku zaledwie lat^[2][3], pogromem ludności helleńskiej zamieszkującej ten półwysep. 24 lipca 1923 podpisano Traktat pokojowy w szwajcarskiej Lozannie. Na jego mocy Grecja utraciła wschodnią część Tracji i oraz wszelkie prawa do terenów Azji Mniejszej. Pozostała przy niej jedynie zachodnia część Tracji. Z kolei Turcja zrzekała się wszelkich roszczeń do wysp Morza Egejskiego, poza wyspami Imroz i Tenedos oraz do Cypru. Granica państwa tureckiego przebiegać miała od tej chwili w odległości 3 km od Wybrzeży Azji Mniejszej. Nominalnie ten ustalony Traktatem w Lozannie przebieg grecko-tureckich granic obowiązuje do dziś, niemniej ostatnio Turcja kwestionuje granicę morską. W traktacie przewidziano także wymianę ludności pomiędzy Grecją i Turcją. W wyniku tego postanowienia 1,5 miliona Greków zostało wysiedlonych z Turcji. Z Grecji zaś wyjechało 420 tysięcy Turków^[4].

W 1924 proklamowano Republikę a w 1935 przywrócono monarchię, na tronie zasiadł ponownie Jerzy II Glücksburg.

Grecja w II Wojnie Światowej

Ruch oporu

W czasie prawie czteroletniej okupacji Ruch Oporu przeważnie skupiał się wokół dwóch obozów, współdziałających niekiedy w walce z wrogiem:

1. Zdominowanego przez komunistów frontu politycznego – EAM (Ethnikón Apeleftherotikón Métopon – Narodowy Front Wyzwoleńczy) oraz wolnościowego, lewicowo-republikańskiego (czyli w monarchii z założenia nielegalnego), ale tylko z dużym wpływem nań komunistów ELAS (Ellinikos Laikos Aeleftherotikos Stratos” Ελληνικός Λαϊκός Απελευθερωτικός Στρατός – Greckie Ludowe Wojsko Wyzwoleńcze)^[5] – dowódca gen. S. Serafis. W 1944r. Oddziały ELAS liczyły ok. 100-110 tyś. leśnych partyzantów, oraz ok. 50 tys. rezerwistów, także biorących udział w akcjach oddziału. Już w 1943 roku to ELAS, a nie okupanci, faktycznie kontrolował dużą część prowincji Grecji^[6].
2. Monarchistycznego ugrupowania EDES (Ellínikos Dímokratikos Ethnikón Strátos – Narodowo Demokratyczna Armia Grecji) – dowódca płk. N. Zerwas. Przyjmuje się, że liczebność oddziałów EDES nie przekraczała 10 tys. partyzantów oraz dominowały w jednej z prowincji.

Po wyeliminowaniu pomniejszych organizacji wojskowych EAM-ELAS na początku 1944 r. rozpoczęła operację wyzwolenia północnej i środkowej Grecji oraz tworzenia państwa podziemnego, a w górskich rejonach Grecji sformowano lewicowy rząd tymczasowy. EDES pozostawała podporządkowana oficjalnym władzom Grecji: działającemu na wygnaniu (w Londynie) królowi oraz rządowi. Jednak partyzantka ELAS, choć nie podporządkowana rządowi Grecji, w roku 1944 także przyjęła podległość dowództwu sił sprzymierzonych, których była także rzeczywistym sojusznikiem. ELAS, były to oddziały lewicowe, z dużym udziałem komunistów, wrogie monarchii, niemniej republikańskie, a nie jak się to często, acz błędnie podaje – komunistyczne. Partyzanci ci stawiali swej walce cel wyzwolenia Grecji oraz zapewnienia jej republikańskiego ustroju, rzeczywistej demokracji, suwerenności państwowej oraz wprowadzenie reform społecznych, dziś uważanych za podstawowe prawa obywatelskie w każdym z europejskich państw^[7][8]. Toteż oddziały ELAS pozostawały w opozycji wobec greckiego rządu na wychodźstwie, gdyż był to rząd monarchistyczny. Ruch ELAS mógł też liczyć na przyszłą wrogość mocarstw, zainteresowanych podziałem Bałkanów pomiędzy siebie, czyli ZSRR i Wielkiej Brytanii. Wtedy, na ogół, nie zdawano sobie z jednak sprawy z takich uwarunkowań^[9].

Wyzwolenie

Po wycofaniu się Niemców, w Grecji wylądowały wojska brytyjskie oraz królewskie oddziały armii greckiej. W myśl wcześniejszych umów to oni odbyli triumfalny wjazd do stolicy, jako jej wyzwoliciele. Przywódcy lewicy oraz lewicowi partyzanci, nie posiadali wtedy wiedzy, o podpisanych na Kremlu tajnych porozumieniach, pomiędzy Winstonem Churchillem, a Józefem Stalinem składającym losy Grecji, a więc domyslnie także los partyzantów, w ręce Wielkiej Brytanii.

W Atenach utworzono koalicyjny rząd, który rozpadł się jednak po kilku miesiącach. Powodem było wyjście z niego ministrów EAM, nie godzących się na rozbrojenie swego zbrojnego ramienia – ELAS. 3 i 4 grudnia 1944, po brutalnym zmasakrowaniu przez policję i wojsko licznych, lewicowych demonstracji^[11][12], wybuchły gwałtowne, 35-dniowe walki w Atenach zapowiadając niebezpieczeństwo przyszłej, długotrwałej wojny domowej. Już 5 grudnia Winston Churchill zlecił brytyjskiemu dowódcy w Atenach potraktowanie stolicy Grecji jak zbuntowanego miasta wroga, a nie miasta sojuszniczego^[13]. Z wielkim trudem, używając także oddziałów byłych greckich hitlerowców^[14], ściągając posiłki z Włoch oraz używając w mieście brygad komandosów, czołgów i bombardując robotnicze dzielnice stolicy Grecji z artylerii okrętowej i samolotów, wojska brytyjskie zdołały opanować sytuację^[15]. Walki przerywane były negocjacjami, w których uczestniczył nawet premier Wielkiej Brytanii Winston Churchill. W styczniu 1945 lewica musiała pogodzić się z porażką, partyzanci wycofali się z Aten. Ze swej strony Sir Winston Churchill zdecydował o opóźnieniu powrotu do Grecji protegowanego przez Wielką Brytanię monarchy greckiego Jerzego II, do czasu odbycia referendum o ustroju. Otworzyło to drogę do porozumienia zgody narodowej, podpisanego 12 lutego 1945 r. w Warkizie. Zostało ono jednak tylko częściowo zrealizowane przez partyzantów – oddziały partyzanckie, z nieliczynymi wyjątkami, rozeszły się do domow, jednak broń przekazało rządowi jedynie ateńskie zgrupowanie ELAS. Porozumienia nie realizowała także strona rządowa, gdyż już w kilka tygodni po podpisaniu umowy z Warkizy rozpoczęto masowe prześladowania członków byłego ruchu oporu ELAS. Nie rozwiązywano też niektórych oddziałów monarchistycznego ruchu partyzanckiego EDES.

Okres powojenny

Z mocy porozumienia z Warkizy ELAS i inne ruchy partyzanckie zostały rozwiązane. W kraju przeprowadzono wybory powszechne (marzec 1946), co jednak odbyło się w atmosferze głębokiego terroru osobistego oraz urzędowych prześladowań wobec byłych uczestników lewicowego ruchu partyzanckiego ELAS. W szczególności, w dniu przeprowadzenia wyborów, w więzieniach przebywało około 40 tysięcy osób skazanych, spośród co najmniej 80 tysięcy aresztowanych od chwili umowy z Warkizy, podejrzewanych o udział w lewicowym ruchu oporu. 767 biur i punktów informacyjnych lewicy EAM zostało uprzednio napadniętych i zdewastowanych. Komuniści i ich sprzymierzeńcy zbojkotowali te wybory, zakończone sukcesem sił rojalistycznych (reprezentowanych przez partię Populistyczną). Premierem zostaje lider tej partii Konstandinos Tsaldaris (bratanek Panajotisa Tsaldarisa). 1 września 1946 w wyniku ogólnonarodowego plebiscytu, w dalszym ciągu przeprowadzanego w atmosferze terroru wobec lewicy^[20] zapada decyzja o restauracji monarchii, 27 września 1946 r. król powraca na tron… Pół roku później w kwietniu 1947 król Jerzy II Glücksburg umiera a jego następcą zostaje syn, Paweł I Glücksburg.

Formalnie działają jeszcze lewicowe partie polityczne, w tym KPG. Niemniej, wobec panującego terroru, duża część lewicy schodzi do podziemia, a zwłaszcza dziesiątki tysięcy prześladowanych, masowo aresztowanych i następnie torturowanych partyzantów byłego ruchu ELAS^. Teraz Komuniści mogą utworzyć rzeczywiście własne, ideowe oddziały, by wybuchła z całą siłą wojna domowa. Spośród kombatantów ruchu oporu, ukrywających się przed nową falą prześladowań, już jesienią 1945 roku powstają pierwsze oddziały partyzanckie. Na razie nie podejmujące innej walki niż samoobrona. Komuniści przekształcają je następnie w ideowo-komunistyczne Demokratyczne Wojsko Grecji (DSE) – dowódca gen. Markos Wafiadis), które w 1948 r. liczyło ponad 35 000 żołnierzy zorganizowanych w 9 dywizjach i mniejszych jednostkach. Jest to jednak tylko ułamek, (mniej niż 1/4) byłych zorganizowanych oddziałów lewicowej partyzantki ELAS. Armia rządowa została zorganizowana i uzbrojona przez Brytyjczyków. Od 1947 zadania zaopatrywania armii rządowej przejęli Amerykanie działający w myśl doktryny Trumana.

Siły rządowe zaczęły szybko rosnąć w siłę, szybko osiągając stan ponad 180.000 żołnierzy i policjantów, w tym oskarżanej o szczególne okrucieństwo Gwardii Narodowej, w której zatrudniono m.in. większą część byłych żołnierzy i oficerów hitlerowskich Batalionów Bezpieczeństwa. Pod koniec 1947 komuniści panujący nad północnymi terenami Grecji formują tam ponownie rząd tymczasowy. W początkach 1948 roku komuniści kontrolują już większą część terytorium Grecji, jednak bez dużych miast. Od II połowy 1948 roku silniejsza i znacznie lepiej uzbrojona armia rządowa (lotnictwo, artyleria, ścisła blokada brzegów morskich) zaczęła odnosić sukcesy, wypierając komunistyczną partyzantkę w coraz bardziej w górzyste tereny. Po odcięciu dróg zaopatrzenia wiodących z Jugosławii (po „schizmie” Tito) oraz po wysiedleniu przez armię rządową około 800 tysięcy ludności cywilnej, z terenów zagrożonych walkami, komuniści znaleźli się w bardzo trudnej sytuacji. Po kolejny, przegranych bitwach, w masywach gór na Vitsi i Grammos, w których przewaga armii rządowej była już co najmniej 10-krotna, komuniści zadecydowali o przerwaniu walk. Dopiero wtedy partia pozwoliła partyzantom udać się na emigrację, nieraz całymi rodzinami, wywieziono też wiele małych dzieci. W wyniku bardzo okrutnej wojny zginęło ponad 70 000 żołnierzy obu stron i ludności cywilnej^[23]. M.in. straty armii rządowej wyniosły 12 777 zabitych (w tym 1032 oficerów), 4527 zaginionych, 27 000 rannych. Około 12,5-14 tysięcy spośród tych emigrantów osiedliło się w Polsce. Polska wspierała grecką partyzantkę, dostarczając materiałów opatrunkowych oraz organizując transport materiału wojennego, drogą morską^[24], przekazywanego Grekom przez Komintern. Ponadto, dla ciężko rannych greckich partyzantów, zorganizowano tajny szpital wojskowy na wyspie Wolin^[25] oraz zaopiekowano się ok. 3.050 małymi sierotami z partyzanckich rodzin. Szczęśliwie, już wkrótce po wojnie większa część spośród tych dzieci odnalazła jednego, lub oboje rodziców, wśród emigrantów politycznych – partyzantów DSE.

• 1947 – monarchia konstytucyjna
• 1967 – przejęcie władzy przez juntę wojskową (junta czarnych pułkowników)
• 1973 – detronizacja Konstantyna II Glücksburga i proklamowanie republiki przez juntę
• 1974 – obalenie junty i przywrócenie monarchii; zniesienie monarchii po referendum, początek rzeczywistej demokracji parlamentarnej, nieobecnej od 1936 roku. Pierwsze uchylenie granic dla wychodźców politycznych i ich rodzin.
• 1981 – Andreas Papandreu premierem
• 1983 – pakiet ustaw, ułatwiających repatriację wychodźców politycznych i ich rodzin oraz diaspory greckiej z ZSRR.
• 1989 – koalicyjny, komunistyczno – prawicowy rząd wprowadza ustawę o zniszczeniu teczek osobowych MSW i zakazie wykorzystania, bez zgody zainteresowanych lub Sądu, z zawarych w nich niegdyś danych osobowych. Równolegle, jednomyślnie, uchwalona została ustawa o uznaniu Greckiej Wojny Domowej oraz przyznaniu praw kombatanckim wszystkim uczestnikom Ruchu Oporu oraz żołnierzom obu stron wojny domowej.
• 2004 – Grecy pomyślnie realizują Letnie Igrzyska Olimpijskie „Ateny 2004″
• 2008 – W grudniu, po gwałtownych rozruchach młodzieżowych, skutkujących dwutygodniowym chaosem i dużymi zniszczeniami w centrum stolicy, Grecja gwałtownie osuwa się w recesję. Uprzednio prosperujące firmy, stają niemal z dnia na dzień, gdyż odwoływane są, złożone wcześniej zamówienia. Spadają wpływy z turystyki i przewozów morskich – tradycyjnie głównych źródeł napływu dewiz.
• 2009 – Rząd Konstantinosa Karamanlisa przeznacza 27 mld Euro na podtrzymanie sektora bankowego, zachwianego wskutek zbyt dużych inwestycji na Bałkanach i w Polsce. Państwo udziela gwarancji do wysokości 100.000 Euro, dla każdej, indywidualnej lokaty oszczędnościowej, oddzielnie. Na koniec 2009r. deficyt budżetowy rządu wyniósł już 12,7%.
• 2010 – Nowy rząd, premiera Andreasa Panandreou negocjuje 25 mld Euro pożyczki stabilizacyjnej…

Obecna sytuacja polityczna

W Grecji 4 października 2009 odbyły się przedterminowe wybory parlamentarne.

Wygrali je socjaliści z PASOK, zdobywając 160 miejsc w 300-osobowym parlamencie. Rządząca od 2004 konserwatywna Nowej Demokracji, na skutek swojej największej porażki w historii (91 zdobytych mandatów), znalazła się w opozycji.

Źródło: wikipedia